Dzięki temu rozwiązaniu egzamin ustny z języka polskiego przestaje być loterią. Pytania jawne umożliwiają maturzystom gruntowne przygotowanie się do jednego z dwóch zadań egzaminacyjnych (tego sprawdzającego znajomość lektur obowiązkowych).
Zamiast stresować się nieznanymi tematami, możesz skupić się na analizie konkretnych tekstów, motywów i kontekstów.
Dlaczego nie warto się bać pytań jawnych? Znamy głos eksperta!
Mimo że egzamin ustny budzi wiele emocji, statystyki są po stronie uczniów. Kluczem jest zmiana nastawienia.
„Matura ustna z polskiego jest najbardziej stresująca, a jednocześnie najmniej się liczy na studia. Co więcej, teraz maturzysta jeszcze przed wejściem na egzamin zna polecenie, które wylosuje z puli pytań jawnych. Nie ma powodów do stresu, bo połowa roboty już jest z głowy. A co mówią statystyki? Ponad 99% maturzystów bezproblemowo zdaje maturę ustną” – zauważa Grzegorz Skwierczyński, edukator, założyciel platformy setkazpolaka i maturzysta z 2018 roku.
Jak wyglądają pytania jawne i ile ich jest?
Pula pytań jawnych obowiązująca na lata 2026–2028 to 76 zagadnień. Dotyczą one uniwersalnych tematów, takich jak: „motyw cierpienia niezawinionego”, „człowiek wobec niestałości świata” czy „wizja końca świata”.
Każde pytanie jawne na egzaminie składa się z:
- Polecenia – określenia problemu do omówienia.
- Fragmentu tekstu – cytatu z lektury obowiązkowej (masz go przed oczami na egzaminie).
- Wymogu kontekstu – konieczności przywołania innego tekstu kultury lub kontekstu (biograficznego, historycznego itp.).
Pełna lista lektur objętych pytaniami jawnymi
Wszystkie pytania jawne są przyporządkowane do konkretnych lektur obowiązkowych. Oto zakres materiału, który musisz opanować:
- Biblia (wybrane fragmenty)
- Mitologia (cz. I Grecja) – Jan Parandowski
- Iliada (fragmenty) – Homer
- Antygona – Sofokles
- Lament świętokrzyski (fragmenty)
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
- Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
- Makbet – William Szekspir
- Skąpiec – Molier
- Wybrana satyra – Ignacy Krasicki
- Romantyczność oraz ballady – Adam Mickiewicz
- Dziady, część III – Adam Mickiewicz
- Lalka – Bolesław Prus
- Potop (fragmenty) – Henryk Sienkiewicz
- Zbrodnia i kara – Fiodor Dostojewski
- Wesele – Stanisław Wyspiański
- Chłopi (fragmenty) – Władysław Stanisław Reymont
- Przedwiośnie – Stefan Żeromski
- Ferdydurke (fragmenty) – Witold Gombrowicz
- Proszę państwa do gazu – Tadeusz Borowski
- Inny świat (fragmenty) – Gustaw Herling-Grudziński
- Zdążyć przed Panem Bogiem – Hanna Krall
- Dżuma – Albert Camus
- Rok 1984 – George Orwell
- Tango – Sławomir Mrożek
- Górą Edek – Marek Nowakowski
- Miejsce – Andrzej Stasiuk
- Profesor Andrews w Warszawie – Olga Tokarczuk
- Podróże z Herodotem (fragmenty) – Ryszard Kapuściński
Przykładowe pytania jawne z Biblii (fragmenty)
- Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Hioba. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
- Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
- Wizja końca świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Apokalipsy św. Jana. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Przykładowe pytania jawne (Mitologia)
Abyś wiedział, czego się spodziewać, oto trzy autentyczne tematy z oficjalnej listy CKE oparte na Mitologii Jana Parandowskiego:
- Poświęcenie się w imię wyższych wartości. Omów zagadnienie na podstawie Mitologii (cz. I Grecja) Jana Parandowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
- Problematyka winy i kary. Omów zagadnienie na podstawie Mitologii (cz. I Grecja) Jana Parandowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
- Miłość silniejsza niż śmierć. Omów zagadnienie na podstawie Mitologii (cz. I Grecja) Jana Parandowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Jak zdać maturę ustną?
Sama znajomość pytań jawnych to połowa sukcesu. Druga połowa to umiejętność ich zaprezentowania. Pamiętaj o zasadach, które zwiększają szansę na maksymalną punktację:
- Unikaj streszczania – nie bój się, egzaminatorzy znają treść lektury. Skup się na analizie problemu z treści pytania jawnego (np. motywu, postawy bohatera).
- Kontekst to klucz – nie zapomnij o drugim utworze lub kontekście historycznym/biograficznym. Brak tego elementu to jeden z najczęstszych błędów obniżających punktację.
- Dbaj o strukturę – twoja wypowiedź musi być monologiem. Zastosuj trójpodział: wstęp (teza), rozwinięcie (argumenty z lektury i kontekstu) i zakończenie (wnioski).
Gdzie znaleźć pytania jawne i jak się ich nauczyć?
Musisz pamiętać, że na egzaminie obowiązuje system losowania: otrzymasz zestaw składający się z jednego pytania jawnego (z listy CKE) oraz jednego pytania z puli niejawnej (np. językowego lub interpretacji wiersza/obrazu).
Masz dwie sprawdzone ścieżki przygotowań:
1. Samodzielna praca z oficjalnym źródłem
Listę tematów znajdziesz bezpośrednio na stronie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Jest to jednak „surowy” dokument, zawierający jedynie tematy, bez opracowań, tez czy gotowych kontekstów.
2. Skorzystanie z gotowych opracowań
Jeśli brakuje Ci czasu na przygotowania lub nie wiesz, jak dobrać trafne konteksty do każdego z 76 zagadnień, warto sięgnąć po gotowe pomoce edukacyjne.
Na platformie setkazpolaka znajdziesz opracowane pytania jawne, które prowadzą Cię „za rękę". Materiały te, dostępne w formie plików PDF, zawierają:
- Wszystkie 76 pytań jawnych rozpisanych krok po kroku.
- Gotowe tezy i argumenty (wstęp, rozwinięcie, zakończenie).
- Dobrane konteksty – nie tylko literackie, ale też historyczne i biograficzne, co jest wysoko punktowane przez egzaminatorów.
- Przejrzystą szatę graficzną, która ułatwia wzrokowe zapamiętywanie materiału.
Wybór metody zależy od Ciebie, ale pamiętaj: pytania jawne to prezent, który CKE daje maturzystom. Wykorzystaj go mądrze!